Pomysły na wolny czas i codzienne życie

Sauna fińska zimą. Jak korzystać bezpiecznie krok po kroku

Sauna fińska to dobry pomysł na zimowe popołudnie, o ile wiesz, jak się do niej przygotować. Oto prosty plan rund, schładzania i odpoczynku oraz sytuacje, w których lepiej zostać przy ciepłej herbacie.

7 min czytania

Wnętrze fińskiej sauny z drewnianymi ławami, piecem z kamieniami i wiaderkiem – jak korzystać z sauny
Zdjęcie: Santeri Viinamäki, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons
W tym artykule
  1. Zanim pójdziesz do sauny zimą – przeciwwskazania i przygotowanie
  2. Jak korzystać z sauny fińskiej krok po kroku
  3. Schładzanie zimą – śnieg, przerębel czy chłodny prysznic
  4. Zasady w saunie i nawyki po wyjściu
  5. Najczęściej zadawane pytania

Po dniu na stoku albo długim spacerze w mroźnym powietrzu sauna wydaje się najprostszym sposobem na rozgrzanie. Zanim jednak usiądziesz na najwyższej ławce, warto wiedzieć, jak korzystać z sauny, żeby wizyta była przyjemna, a nie męcząca dla organizmu. Zimą różnica temperatur między kabiną a powietrzem na zewnątrz bywa szczególnie duża, a to dodatkowe obciążenie dla serca i układu krążenia.

Najczęstsze błędy łatwo wyeliminować. Chodzi o zbyt długie pierwsze wejście, gwałtowne schłodzenie w śniegu lub przeręblu, saunę po alkoholu i wyjście na mróz z mokrymi włosami. Spokojna rutyna z krótkimi rundami, stopniowym schładzaniem, odpoczynkiem i wodą sprawdza się w termach, hotelowej strefie spa i na miejskim basenie. Osoby z chorobami serca, nieuregulowanym ciśnieniem, kobiety w ciąży oraz osoby stale przyjmujące leki, zwłaszcza na serce i ciśnienie, powinny wcześniej porozmawiać z lekarzem.

Zanim pójdziesz do sauny zimą – przeciwwskazania i przygotowanie

Gorące powietrze w saunie fińskiej mocno obciąża układ krążenia: serce pracuje szybciej, a ciśnienie się zmienia. Zanim wybierzesz się do sauny, upewnij się, że w ogóle możesz z niej korzystać. Z lekarzem warto porozmawiać przy:

  • chorobach serca i układu krążenia,
  • nieuregulowanym nadciśnieniu lub skłonności do niskiego ciśnienia,
  • ciąży,
  • stałym przyjmowaniu leków, zwłaszcza na serce i ciśnienie.

Kiedy lepiej zrezygnować

Odpuść wizytę przy infekcji z gorączką, ogólnym złym samopoczuciu, świeżych urazach, stłuczeniach i obrzękach (do czasu ich wygojenia) oraz po alkoholu, nawet niewielkiej ilości. Podobnie jest z dużym zmęczeniem po całym dniu na stoku. Wtedy lepiej wybrać spokojniejsze sposoby na regenerację po ciężkim dniu, a saunę przełożyć na następny wieczór.

Nie wchodź też do sauny głodny ani tuż po obfitym obiedzie. Dobrym rozwiązaniem jest lekki posiłek zjedzony 1–2 godziny wcześniej. Do picia wybierz wodę, a alkohol i mocną kawę zostaw na inną okazję.

Co spakować do torby

  • duży ręcznik do siedzenia lub leżenia na ławce,
  • drugi ręcznik do wytarcia się,
  • klapki, które przydadzą się w przebieralni i podczas wyjścia na zewnątrz,
  • szlafrok na przerwy między wejściami,
  • butelkę wody,
  • opcjonalnie filcową czapkę do sauny, która chroni głowę przed przegrzaniem.

Jak korzystać z sauny fińskiej krok po kroku

Sauna fińska to sucha i bardzo gorąca kabina, dlatego wizyta składa się z krótkich wejść, schładzania i odpoczynku. Taki rytm ułatwia słuchanie organizmu i chroni przed przesadą.

Ciemne kamienie do sauny ułożone w metalowym koszu pieca przy drewnianej ścianie
Jeśli regulamin pozwala polewać kamienie, lej wodę małymi porcjami, żeby para nie uderzyła zbyt gwałtownie. Zdjęcie: huumsauna / Pixabay

Jedna runda w praktyce

  1. Prysznic. Umyj się ciepłą wodą i nie nakładaj balsamów, olejków ani perfum. W wysokiej temperaturze kosmetyki mogą podrażniać skórę, a ich zapach przeszkadza innym. Potem dokładnie się wytrzyj, bo sucha skóra szybciej zaczyna się pocić.
  2. Wybór ławki. Im niżej, tym chłodniej, im wyżej, tym goręcej. Na początek zwykle dobrze sprawdza się dolna albo środkowa ława.
  3. Czas w kabinie. Pierwsze wejście jest zwykle krótsze, trwa około 8–12 minut. Zegar służy tylko do orientacji. Przy zawrotach głowy, kołataniu serca lub uczuciu duszności wychodzisz od razu.
  4. Wyjście. Jeśli leżałeś na ławce, najpierw na chwilę usiądź, a dopiero potem wstań i powoli zejdź z ławek. Na zewnątrz weź kilka spokojnych oddechów, a potem zacznij się stopniowo schładzać.

Ile rund i jak długo odpoczywać

Po schłodzeniu odpocznij 15–20 minut na leżaku lub w strefie relaksu, najlepiej w szlafroku. To dobry moment na kilka łyków wody, bo w saunie pocisz się więcej, niż się wydaje.

Zazwyczaj wystarczają 2–3 rundy. Kolejne wejścia mogą być trochę dłuższe, ale tylko wtedy, gdy czujesz się dobrze.

Schładzanie zimą – śnieg, przerębel czy chłodny prysznic

Po wyjściu z gorącej kabiny organizm potrzebuje chwili, żeby przestawić się na niższą temperaturę. Dlatego zwykle zaczyna się od kilku minut na chłodniejszym lub świeżym powietrzu, a dopiero potem sięga po chłodną wodę. Strumień prysznica kieruj najpierw na stopy i łydki, potem na dłonie i ramiona, a na końcu na tułów, czyli od części ciała najdalszych od serca w jego stronę.

Zimą wiele obiektów ma wyjście do ogródka, gdzie można chwilę postać na mrozie albo natrzeć się śniegiem. To przyjemny kontrast, jeśli trzymasz się kilku zasad:

  • wychodź w klapkach, bo bose stopy na śniegu i lodzie szybko marzną, a ryzyko poślizgnięcia rośnie;
  • nie zostawaj na zewnątrz długo – wystarczy minuta, dwie;
  • patrz pod nogi na ścieżkach i schodkach, które po zmroku łatwo pokrywają się lodem;
  • wracaj do środka, zanim pojawią się dreszcze.

Przerębel i balia z lodowatą wodą to wariant dla osób, które mają już doświadczenie w zimnych kąpielach i nie mają przeciwwskazań zdrowotnych. Gwałtowne zanurzenie mocno obciąża układ krążenia, więc nie warto próbować go przy pierwszej wizycie ani pod wpływem chwili. W razie wątpliwości lepiej najpierw porozmawiać z lekarzem.

Po schłodzeniu ogrzej stopy pod ciepłym prysznicem albo w misce z ciepłą wodą, jeśli obiekt ją udostępnia. Dopiero z ciepłymi stopami usiądź do odpoczynku. Łatwiej się wtedy rozluźnić i nie marznąć przed kolejną rundą.

Zasady w saunie i nawyki po wyjściu

Sauna to miejsce wyciszenia, dlatego obowiązuje w niej cisza albo rozmowa ściszonym głosem. Na ławce zawsze siadasz lub kładziesz się na ręczniku, który mieści całe ciało, także stopy, aby pot nie wsiąkał w drewno. Drzwi otwieraj sprawnie i tylko wtedy, gdy wchodzisz lub wychodzisz, bo każde zbędne otwarcie wypuszcza ciepło.

Drewniany zagłówek do sauny położony na złożonym pokrowcu na ławę
Siadaj i kładź się na ręczniku lub pokrowcu – tego wymaga higiena w saunie.

W Polsce spotkasz zarówno strefy tekstylne, jak i beztekstylne. Część obiektów wymaga wejścia bez stroju kąpielowego, inne dopuszczają go w wybrane dni. Seanse z saunamistrzem, czyli ceremonie z polewaniem kamieni wodą z olejkami i rozprowadzaniem gorącego powietrza ręcznikiem, mają własne zasady: zwykle nie wchodzi się po rozpoczęciu i nie wychodzi w trakcie bez potrzeby. Jeśli źle się poczujesz, wyjdź od razu. Przed wizytą przeczytaj regulamin konkretnego miejsca, bo to on rozstrzyga wątpliwości.

Po ostatniej rundzie przydadzą się:

  • woda albo ciepły napar ziołowy zamiast alkoholu,
  • lekki posiłek, np. zupa lub kanapka, a nie obfita kolacja,
  • dokładnie wysuszone włosy i ciepłe ubranie, czapka i szalik przed wyjściem na mróz.

Saunę łatwo wpleść w zimowy dzień wolny jako jeden ze sposobów na wieczorny relaks, na przykład po spacerze lub po spokojniejszym dniu na nartach. Strefy saun działają w wielu termach, aquaparkach i na basenach miejskich, często z osobnym biletem lub dopłatą.

Przed wyjazdem sprawdź godziny otwarcia strefy saun i harmonogram seansów, bo bywają inne niż godziny pracy basenu, a w ferie i weekendy wieczorami robi się tłoczno.

Najczęściej zadawane pytania

Ile minut siedzieć w saunie fińskiej?

Pierwsze wejście trwa zwykle około 8–12 minut. Kolejne mogą być nieco dłuższe, ale tylko wtedy, gdy czujesz się dobrze. Zegar traktuj orientacyjnie, a przy zawrotach głowy, kołataniu serca lub duszności wyjdź od razu.

Czy można iść do sauny przy przeziębieniu?

Przy infekcji z gorączką i ogólnym złym samopoczuciu lepiej zrezygnować z wizyty. Gorące powietrze dodatkowo obciąża układ krążenia, a osłabiony organizm gorzej to znosi. Saunę przełóż na czas, gdy w pełni wrócisz do formy, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza.

Co pić po saunie?

Najlepiej sprawdza się woda albo ciepły napar ziołowy. Pij spokojnie także w przerwach między rundami, bo w gorącej kabinie pocisz się więcej, niż się wydaje. Alkohol i mocną kawę zostaw na inną okazję.

Jak często można chodzić do sauny zimą?

Nie ma jednej liczby dla wszystkich, bo wiele zależy od samopoczucia i stanu zdrowia. Na początek lepiej chodzić rzadziej i obserwować, jak organizm reaguje na kolejne wizyty. Nie planuj seansu po bardzo męczącym dniu, a jeśli masz choroby serca, problemy z ciśnieniem lub przyjmujesz leki, ustal częstotliwość z lekarzem.

Czy do sauny wchodzi się nago?

To zależy od obiektu. W Polsce działają zarówno strefy beztekstylne, gdzie strój kąpielowy jest niedozwolony, jak i tekstylne, a część miejsc wyznacza dni, w których strój można mieć na sobie. Zasady rozstrzyga regulamin konkretnej sauny, więc przeczytaj go przed wizytą. Niezależnie od tego zawsze siadaj na ręczniku, który mieści całe ciało.

Czytaj także