Zasady makao – jak grać, karty funkcyjne i kary

Makao to jedna z najpopularniejszych gier karcianych w Polsce, rozgrywana zarówno przy rodzinnym stole, jak i w gronie znajomych. Podstawowe zasady makao da się wyjaśnić w kilka minut. Wygrywa ten, kto pierwszy pozbędzie się wszystkich kart z ręki, dokładając je do stosu w tym samym kolorze albo o tej samej wartości. Wystarczy standardowa talia 52 kart i od dwóch do sześciu graczy.

Najwięcej emocji i sporów wywołują karty funkcyjne. Dwójki, trójki i niektóre króle każą dobierać, czwórka zatrzymuje kolejkę, walet pozwala zażądać wartości, a as zmienia kolor. W wielu domach gra się trochę inaczej, dlatego przed pierwszym rozdaniem warto ustalić szczegóły, zwłaszcza rolę damy i karę za niepowiedziane „makao”.

Zasady makao w skrócie – jak się gra

Celem gry jest pozbycie się wszystkich kart z ręki jako pierwszy. Nie zbiera się punktów za wyłożone karty, wygrywa po prostu ten, kto najszybciej opróżni rękę. Po jego wyjściu partia trwa dalej, a pozostali walczą o kolejne miejsca.

Przygotowanie do rozdania

• Talia, czyli standardowe 52 karty bez jokerów. Przy większej grupie lepiej połączyć dwie talie, bo pojedyncza szybko się wyczerpuje.
• Rozdanie. Każdy gracz dostaje zwykle po 5 kart, a reszta leży zakryta jako stos do dobierania.
• Pierwsza karta. Z wierzchu stosu odkrywa się jedną kartę i kładzie obok. Od niej zaczyna się stos kart zagranych.

Jak się gra w makao krok po kroku

Gracze wykonują ruchy po kolei, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Na kartę leżącą na wierzchu można położyć kartę w tym samym kolorze, np. kiera na kiera, albo o tej samej wartości, np. siódemkę pik na siódemkę karo. Ta sama zasada dopasowania napędza grę karcianą UNO, więc osoby, które ją znają, szybko odnajdą się przy stole.

Wolno też wyłożyć jednocześnie kilka kart tej samej wartości, np. trzy szóstki naraz, o ile pierwsza z nich pasuje do karty na stosie kolorem lub wartością. Kolor dla następnej osoby wyznacza wtedy karta położona na samą górę, dlatego opłaca się ułożyć je w przemyślanej kolejności.

Kto nie ma pasującej karty albo woli zachować ją na później, dobiera jedną kartę z zakrytego stosu. Jeśli pasuje, zwykle można ją od razu wyłożyć. Jeśli nie, ruch przechodzi na kolejną osobę.

Gdy w ręce zostaje jedna karta, trzeba głośno powiedzieć „makao”. Przy wykładaniu ostatniej karty mówi się „po makale”, co oznacza zakończenie gry przez danego gracza.

Karty funkcyjne w makao – co oznacza każda z nich

Karty bitewne – dwójki, trójki i króle

Dwójki i trójki rozpoczynają tak zwaną bitwę. Następny gracz musi dobrać odpowiednio 2 lub 3 karty, chyba że się obroni, kładąc kartę bitewną tej samej wartości albo w tym samym kolorze. Wtedy kara przechodzi na kolejną osobę i się sumuje. Jeśli ktoś zagra dwójkę kier, a następny gracz dołoży trójkę kier, trzecia osoba dobiera już 5 kart, o ile sama nie znajdzie odpowiedzi.

Król kier i król pik również są bitewne i nakazują dobrać 5 kart. Różnią się kierunkiem działania:

• król kier atakuje następnego gracza,
• król pik atakuje poprzedniego gracza, czyli osobę siedzącą po prawej stronie.

Królów karo i trefl zwykle traktuje się jak zwykłe karty. Położone na króla kier lub pik anulują jednak jego bitwę, więc warto trzymać je w ręce jako obronę.

Karty specjalne – czwórka, walet, as i dama

Czwórka oznacza postój. Następny gracz traci kolejkę, chyba że odpowie własną czwórką, wtedy postój przechodzi dalej. W wielu domach przyjmuje się, że traci się tyle kolejek, ile czwórek zagrano w serii.

Walet pozwala zażądać wartości karty niefunkcyjnej, czyli od piątki do dziesiątki. Żądanie obowiązuje wszystkich, dopóki ruch nie wróci do osoby, która je zgłosiła, a przebić je może tylko kolejny walet. As działa podobnie, ale służy do zmiany koloru.

Dama w popularnej wersji to karta „na wszystko i wszystko na nią”. Nie przerywa jednak bitwy ani żądania. Karty funkcyjne sprawiają, że w makao trzeba planować kilka ruchów naprzód, podczas gdy w karcianej grze w oszusta liczy się przede wszystkim blef.

Przebieg rozgrywki i kary w grze w makao

Kto zaczyna i co zrobić, gdy skończą się karty

Partię rozpoczyna zwykle osoba siedząca po lewej stronie rozdającego. W kolejnych rundach funkcja rozdającego przechodzi na następnego gracza, dzięki czemu każdy po kolei wykonuje pierwszy ruch.

Przy kilku graczach i częstych bitwach zakryty stos potrafi skończyć się w połowie rundy. Wtedy zbiera się zagrane karty, zostawiając na stole tylko wierzchnią. Pozostałe tasuje się i odwraca jako nowy stos do dobierania, a gra toczy się dalej od karty, która została na stole.

Kary za błędy i niepowiedziane „makao”

Kto zapomni powiedzieć „makao” i zostanie na tym przyłapany przez innego gracza, zwykle dobiera 5 kart karnych. W wielu grupach uwagę trzeba zwrócić, zanim kolejna osoba wykona ruch.

Podobną karę często stosuje się za zagranie niezgodne z zasadami. Dotyczy to na przykład położenia kiera na trefla bez pasującej wartości albo zignorowania żądania waleta.

Koniec rundy i punktacja

Runda trwa, dopóki w grze nie zostanie jedna osoba z kartami w ręce. Kolejność kończenia wyznacza miejsca. Kto pierwszy pozbył się kart, zajmuje pierwsze miejsce, a ostatni gracz przegrywa.

Można rozegrać pojedynczą partię albo prowadzić punktację. Prosty sposób to punkt karny dla przegranego w każdej rundzie i gra do ustalonego limitu, np. 5 punktów. Taki system dobrze sprawdza się podczas dłuższych wieczorów.

Co ustalić przed pierwszym rozdaniem

• czy dama kończy bitwę albo żądanie,
• czy dobraną kartę wolno od razu zagrać,
• czy obowiązuje kara za brak „makao” i ile kart wynosi.

Takie ustalenia zajmują chwilę, a oszczędzają kłótni w trakcie gry. Zasady gry w makao różnią się między grupami, więc lepiej rozstrzygnąć wątpliwości, zanim ktoś zostanie z dziesięcioma kartami w ręce.

Odmiany gry karcianej makao i dla kogo jest ta gra

Makao na tle podobnych gier karcianych

Makao to polska odmiana rodziny gier, w których dokłada się karty do koloru lub wartości. W krajach niemieckojęzycznych podobną grą jest Mau-Mau, rozgrywane zwykle talią 32 kart, czyli bez niskich blotek. W krajach anglojęzycznych znana jest gra Crazy Eights, w której szczególną rolę pełnią ósemki. Pozwalają one zmienić kolor, podobnie jak as w makao.

Także w Polsce zasady makao nie są jednolite. Najwięcej różnic dotyczy dam, króli i czwórek. W jednych domach dama pasuje na każdą kartę, w innych jest zwykłą figurą, a kolejki tracone za serię czwórek liczy się na różne sposoby. Opisane wyżej reguły warto więc traktować jako najczęściej spotykany punkt wyjścia, a nie jedyną słuszną wersję.

Dla kogo jest gra w makao

Grać mogą osoby w każdym wieku, które rozpoznają wartości kart i kolory. Makao sprawdzi się też jako wieczorna rozrywka na wyjeździe, np. podczas ferii zimowych w górach z dziećmi. Dzieci ćwiczą przy tym rozpoznawanie liczb, liczenie kart karnych i planowanie kilku ruchów naprzód. Dorośli muszą z kolei decydować, czy zagrać kartę funkcyjną od razu, czy zatrzymać ją na później, np. jako obronę przed bitwą.

Z młodszymi graczami najlepiej zacząć od wersji uproszczonej i dodawać karty funkcyjne stopniowo:

1. W pierwszych partiach używajcie tylko kart bitewnych i czwórki, a pozostałe traktujcie jak zwykłe.
2. Po kilku rozgrywkach dodajcie asa, bo zmiana koloru jest łatwa do zrozumienia.
3. Na końcu wprowadźcie waleta, ponieważ żądanie wartości wymaga pilnowania, kiedy ruch wróci do osoby, która je zgłosiła.

Gdy dzieci będą miały ochotę na odmianę, na rodzinne popołudnie dobrze sprawdza się także piotruś, w którym zbiera się pary i unika zostania z ostatnią, niesparowaną kartą.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w makao można grać z jokerami?

Podstawowa wersja gry nie przewiduje jokerów, ale wiele grup dokłada je do talii. Joker zwykle zastępuje dowolną kartę, a w niektórych domach działa jak karta bitewna, która każe dobrać kilka kart. Przed rozdaniem trzeba ustalić, którą z tych wersji przyjmujecie.

Czy można zakończyć grę kartą funkcyjną?

To jedna z najczęściej spornych kwestii. W części grup wolno wyjść dowolną kartą, w innych ostatnia karta musi być niefunkcyjna, czyli od piątki do dziesiątki. Najlepiej ustalić to przed pierwszym rozdaniem, bo od tej zasady zależy, czy opłaca się zostawiać asa lub waleta na koniec.

Ile trwa jedna partia makao?

Czas gry zależy od liczby osób i od tego, jak często dochodzi do bitew i kar. Przy dwóch lub trzech graczach runda trwa zwykle kilka minut. W większym gronie, z wieloma kartami karnymi, może się wydłużyć do kilkunastu minut.

Czym makao różni się od gry Uno?

W makao gra się zwykłą talią 52 kart, a funkcje mają wybrane wartości, na przykład dwójki, czwórki czy asy. Uno wymaga specjalnej talii z kolorowymi kartami, na których akcje, takie jak „dobierz dwie” czy „zmiana kierunku”, są wydrukowane. Szczegółowe zasady obu gier różnią się też sposobem obrony przed karami i punktacją.